De medewerker die in 2025 met ouderdomspensioen gaat is niet meer 65, maar 67 jaar. Hij krijgt dan wel een hogere AOW-uitkering. Dat is kort samengevat het Pensioenakkoord van het kabinet, de werkgevers en de vakbonden. De pensioenleeftijd gaat in 2020 omhoog naar 66 jaar en in 2025 waarschijnlijk zelfs naar 67 jaar. De afspraken borduren voort op de eerdere AOW- en pensioenafspraken die werkgeversorganisaties en vakbonden een jaar geleden hebben gemaakt.
Sociale partners
De sociale partners moeten het akkoord nog aan hun achterban voorleggen. FNV Bondgenoten, de grootste vakbond binnen de FNV, heeft echter nog bezwaren. Deze bond zal het akkoord met een negatief advies aan zijn leden voorleggen. Twee andere FNV-bonden twijfelen nog welk advies ze hun leden zullen geven. Als de FNV niet akkoord gaat, betekent dat niet dat de maatregelen niet door zullen gaan. Mogelijk sluit het kabinet dan een akkoord met vakcentrales die wel kunnen instemmen. Het maatschappelijk draagvlak is dan kleiner, waarmee ook de kans op arbeidsonrust toeneemt.
AOW, pensioen en langer doorwerken
In het Pensioenakkoord heeft het kabinet de volgende afspraken gemaakt met werkgevers en vakbonden:
• De AOW-leeftijd gaat in 2020 naar 66 en (naar verwachting) in 2025 naar 67 jaar
• Het AOW-pensioen gaat vanaf 2013 voor iedereen met 0,6 procent extra per jaar omhoog
• Doordat de AOW flexibel wordt, houden medewerkers de keuze wanneer ze stoppen met werken
• De aanvullende pensioenen worden schokbestendiger gemaakt: pensioenpremies gaan niet omlaag in goede tijden, maar ook niet omhoog als het slecht gaat
• Er wordt serieus werk gemaakt van het in dienst houden van oudere medewerkers: werkgevers en vakbonden gaan harde afspraken maken over hoe mensen langer kunnen doorwerken
Houdbare pensioenen en vergrijzende arbeidsmarkt
De maatregelen zijn nodig omdat de pensioenfondsen zonder ingrijpen door hun hoeven dreigen te zakken: er komen veel meer mensen die een pensioenuitkering ontvangen, waar steeds minder werkende premiebetalers tegenover staan. Want door de vergrijzing ontstaat steeds meer krapte op de arbeidsmarkt. Werkgevers zullen oudere medewerkers hard nodig hebben om het personeelsbestand op peil te houden. Daar helpen de nieuwe afspraken ook aan mee. Voor de overheid dreigden de uitgaven voor de AOW een te grote last te worden. Het verschuiven van de pensioendatum vergroot de houdbaarheid van de overheidsfinanciën aanzienlijk.
Inzetbaarheid verbeteren en mobiliteitsbonus
Werkgevers en vakbonden gaan in cao’s betere afspraken maken over hoe mensen langer kunnen doorwerken. Deze afspraken moeten resulteren in maatregelen voor inzetbaarheid, scholing, arbeidsomstandigheden, mobiliteit, werkhervatting en productiviteit. Hierdoor moeten alle medewerkers, jong en oud, bewuster de regie kunnen nemen over hun loopbaan en duurzame inzetbaarheid. Ook komt er een mobiliteitsbonus. Dat is een bedrag dat werkgevers (en medewerkers) krijgen als ze oudere medewerkers aannemen.
Onterecht beeld ouderen
Samen met het kabinet richten de sociale partners zich ook op het wegnemen van onterechte beelden over oudere medewerkers en het bevorderen van het in dienst nemen en houden van oudere medewerkers. Voor de instroom van oudere werkzoekenden zullen aan de cao-tafel actieplannen worden opgesteld. Tot 2020 kunnen oudere werklozen blijven instromen in de IOW, een inkomensvoorziening voor oudere werklozen op bijstandsniveau zonder partner- en vermogenstoets.
Verhoging pensioenleeftijd: de argumenten op een rij
De pensioenleeftijd moet omhoog, omdat de kosten eenvoudigweg niet meer op te brengen zijn. Nu zijn er nog vier werkenden tegenover één gepensioneerde, straks zijn dat er nog twee werkenden versus één gepensioneerde. Bovendien stijgt de levensverwachting, waardoor mensen veel langer van hun pensioen kunnen genieten. Er gaat meer geld uit de pensioenkassen, terwijl er minder bijkomt. Het verhogen van de premies is geen oplossing, want nu al werken we één dag in de week voor ons pensioen. De werkgever legt daar nog eens het dubbele aan premies bij. Nog meer premie betalen is dus geen haalbare kaart: de nettolonen dalen dan enorm en het wordt voor werkgevers veel te duur om personeel in dienst te nemen. De enige remedie, volgens het kabinet en de sociale partners, is langer doorwerken en dus later met pensioen.
Hogere AOW voor iedereen, eerder stoppen kan
Het AOW-pensioen gaat vanaf 2013 voor iedereen met 0,6 procent extra per jaar omhoog. Mensen kunnen ervoor kiezen om eerder te stoppen met werken, maar dan ontvangen ze een lager AOW-pensioen (-/- 6,5 procent). Per saldo resulteert dat in een iets lager AOW-pensioen dan ze nu zouden krijgen. Wie na zijn 66e (of vanaf 2025 na zijn 67e) doorwerkt, krijgen een hogere AOW (extra 6,5 procent).
Aanvullend pensioen stabieler, maar minder zeker
Een nieuw pensioenstelsel moet meer duidelijkheid bieden over de pensioenen. De ambitie is een goed pensioen voor iedereen, waarin bij grote schommelingen op financiële markten niet meteen hoeft te worden ingegrepen en waarbij het pensioengeld ook belegd wordt voor de lange termijn. Beleggen is nodig omdat het meer geld opbrengt. Sparen brengt te weinig op, omdat de rente de laatste decennia steeds omlaag is gegaan. Beleggen kan mooie rendementen opleveren, maar behelst ook risico’s. De opbrengst kan mee- of tegenvallen en de pensioenen zullen daar op worden aangepast. Dat gebeurt wel geleidelijk, zodat er niet van jaar op jaar grote wisselingen zijn in de pensioenuitkeringen. De pensioenfondsen zullen hun pensioendeelnemers eerder en transparanter moeten gaan informeren over de risico’s.
Pensioenpremies niet verder omhoog
De pensioenpremies blijven stabiel: in goede tijden zullen de premies niet automatisch worden verlaagd, maar in slechte tijden gaan de premies ook niet automatisch meer omhoog. Werkgevers en medewerkers kunnen in bedrijfstakken en bedrijven in het cao-overleg nog wel nadere afspraken maken over het pensioen.