ARNHEM, 20 december 2011 – Nederlandse boeren verwachten dat het Europese landbouwbeleid last krijgt van de eurocrisis. Maar liefst 86% denkt dat de continuïteit van het beleid in gevaar komt. Wel houden agrarische ondernemers vertrouwen in de euro. Over vijf jaar betalen we nog steeds met deze munt, denkt 95% van de boeren die hebben meegedaan aan de jaarlijkse eindejaars-ondernemersenquête.
Nederlandse agrarische ondernemers kijken redelijk tevreden terug op 2011. Dat blijkt uit de jaarlijkse ondernemersenquête van de accountants en adviseurs van GIBO Groep / Flynth in samenwerking met LTO Noord Advies. Ongeveer 650 agrarische ondernemers deden mee aan deze enquête.
Terugkijken op 2011
Van de agrarische ondernemers geeft 84% een voldoende aan het financieel resultaat van de eigen onderneming over 2011 en 94% is tevreden met de technische prestaties van het eigen bedrijf. De melkveehouderij draaide goed met een relatief hoge melkprijs, maar daar stonden ook hogere kosten tegenover. De helft van de melkveehouders vindt het resultaat goed tot uitstekend; slechts 5% vond het resultaat onder aan de streep onvoldoende.
In de varkenshouderij is de stemming behoorlijk minder. Hier kwam slechts de helft tot een 6 of hoger. Een minderheid van 11% beoordeelt de financiële prestaties nog tot een 8 of hoger. Van de akkerbouwers geeft 77% een 6 of hoger aan de financiële resultaten over 2011, waarvan 23% een 8 of zelfs hoger.
Kredietverstrekking en de crisis
Ondanks de crisis ondervinden minder boeren belemmeringen bij het rondkrijgen van de financiering van bedrijfsactiviteiten. In 2011 is het percentage dat zonder problemen de bedrijfsactiviteiten heeft kunnen financieren zelfs met 5 procentpunt gestegen naar 87%.
Regeldruk blijft onveranderd zwaar
De overheid heeft bij de doelstelling om administratieve druk te verlichten geen resultaat geboekt in de agrarische sector. Hoewel dit ook dit jaar in de top tien van gewenste prioriteiten voorkomt, merkt ruim 98% van de agrariërs niets van vermindering van regels. De helft van de ondernemers ervaart juist een toename van regelgeving. Dat beeld is al zes jaar ongewijzigd.
Stijgende lijn tevredenheid werk en privé
Maar het went: ondanks alle regels, formulieren en formaliteiten is het overgrote deel (84%) van de boeren tevreden over de balans tussen werk en privé. Er is een gestage verbetering. In 2009 was een kwart nog ontevreden en was het gemiddelde cijfer een 6,3. In 2010 was 20% nog ontevreden en lag het gemiddelde op 6,5. Over 2011 is dit een 7-.
Beoordeling overheidsbeleid
Na een 6+ voor het in 2010 nog prille kabinet, krijgt de regeringsploeg van Rutte over 2011 een 6,5 (tegen een 6,0 van mkb-ondernemers). Bij driekwart van de boeren scoort het kabinet een voldoende of hoger, waarvan bijna een kwart een 8 of hoger.
Opvallend is ook dat de meeste agrarische ondernemers een neutrale houding aannemen ten opzicht van het ‘eigen’ ministerie van EL&I. Een kwart is positief. Qua speerpunten willen de boeren vooral een praktisch uitvoerbaar mestbeleid, een geleidelijke overgang in de GLB-steun en een verlaging van de administratieve lasten.
Kansen en verwachtingen voor 2012
Voor komend jaar is de boer minder positief gestemd. Verwachtte in 2010 nog 48% voor het aankomende jaar een beter resultaat, voor 2012 is dit percentage gezakt naar 35%. Desalniettemin stijgt het aantal ondernemers met investerings- of uitbreidingsplannen licht. Voor het komende jaar verwacht 54% hiertoe over te gaan, terwijl op de drempel van 2011 dit percentage uitkwam op 51%. Een ruime 75% verwacht hierbij in 2012 geen financieringsproblemen te ondervinden bij de bank.
Investeren in duurzame productie neemt nog steeds toe. In 2010 zag 46% van de ondernemers verduurzaming als grote kans voor het opvolgende jaar, dit jaar schaart zelfs 60% duurzame productie onder de grootste kansen voor 2012. Dit gaat hand in hand met het investeren in kennis. Het aantal boeren dat de kansen die kennisvergaring biedt voor het boerenbedrijf onderkent, stijgt zelfs van 50% in 2010 naar ruim 62% in 2011.
Ook samenwerking en schaalvergroting worden vaker als kans onderkend, in 2010 zag respectievelijk 33% en 55% hiervan de mogelijkheden voor de nabije toekomst, in 2011 stijgt dit naar respectievelijk 38% en 60%. Investeren in productierechten zien juist minder ondernemers als kans, het animo hiervoor daalt van 37% naar 33%.
Twitterboeren
In één jaar tijd is het aantal boeren dat actief is op sociale media flink toegenomen. In 2010 was 6% actief op facebook, in 2011 is dit percentage gestegen naar 15%. Ook het aantal ‘twitterboeren’ is toegenomen van 3% in 2010 naar 8% in 2011. Opmerkelijk is dat één op de vijf twitterboeren aangeeft dat hun twittercontacten op zakelijk gebied leidt tot meer afzet of opdrachten.
Over de eindejaars-ondernemersenquête
Aan de zevende jaargang van de eindejaars-ondernemersenquête hebben ruim 2000 ondernemers meegedaan. GIBO Groep / Flynth, LTO Noord Advies en MKB Adviseurs houden deze enquête om meer inzicht te krijgen in de persoonlijke ervaringen en opvattingen van de ondernemer.